رشد کودک، اضطراب و شخصیت کودکان
هر کودک مسیر رشد خودش را دارد. یکی زودتر حرف می‌زند، یکی زودتر دوست پیدا می‌کند و یکی در حل معما و پازل جلوتر است. والدین معمولاً با دقت این مسیر را دنبال می‌کنند، اما گاهی سؤال‌هایی پیش می‌آید که جواب روشنی ندارند: آیا این ترس‌ها برای سنش طبیعی است؟ آیا در ارتباط با هم‌سن‌هایش مشکلی دارد؟ توانایی استدلالش در چه سطحی است؟ شیوه‌ی تربیتی من چه اثری روی او دارد؟
تستهای رشدی و کودک سرنخ کمک می‌کنند این سؤالها را منظم‌تر بررسی کنی. بعضی از این تستها را والد پر می‌کند (بر اساس مشاهده‌ی رفتار کودک)، بعضی را خود کودک پاسخ می‌دهد و یکی هم درباره‌ی خود والد و سبک فرزندپروری اوست.
این تستها تشخیص نمی‌دهند. ارزیابی رسمی رشد، هوش یا اختلال‌های دوران کودکی فقط با معاینه و ارزیابی حضوری روانشناس کودک، روانپزشک کودک یا متخصص رشد ممکن است. نتیجهی این تستها کمک می‌کند بدانی به چه چیزی بیشتر توجه کنی و چه زمانی وقت مشورت با متخصص است.
اگر نگران رفتار یا ارتباط اجتماعی فرزندت هستی: با تست رشد اجتماعی و رفتاری شروع کن.
اگر می‌خواهی توانایی استدلال فرزندت را بسنجی: تست ماتریس تصویری کودک یا یکی از فرم‌های استدلال غیرکلامی را انتخاب کن. این تستها نسبتاً طولانی‌اند و حدود ۳۰ تا ۳۶ دقیقه وقت میگیرند.
اگر کودک ترس‌ها یا نگرانی‌های زیادی دارد: برای کودک پیش‌دبستانی فرم والد SPSA-P34 را پر کن. برای کودکان بزرگتر، فرم والد SCAP-P39 را پر کن و اگر کودک توانایی خواندن و فهم سؤالها را دارد، از او هم بخواه فرم کودک SCAP-C45 را پاسخ بدهد.
اگر می‌خواهی شیوه‌ی تربیتی‌ات را بهتر بشناسی: تست سبک فرزندپروری را بده. اگر هر دو والد آن را جداگانه پر کنند، گفت‌وگوی مفیدی درباره‌ی تفاوت سبک‌هایتان شکل می‌گیرد.
نتیجه را برچسب نکن. گفتن «تو مضطربی» یا «تو باهوش نیستی» به کودک، نه دقیق است و نه کمک می‌کند. نتیجه را برای خودت راهنمای توجه بیشتر بدان.
تفاوت گزارش والد و کودک طبیعی است. اگر در تست اضطراب، گزارش تو و فرزندت متفاوت است، این خودش اطلاعات ارزشمندی است. شاید کودک نگرانی‌هایش را پنهان می‌کند یا شاید تو بیش از حد نگرانی.
رشد پیوسته است. کودکان سریع تغییر می‌کنند. نتیجهی امروز تصویری از همین مرحله است و ممکن است چند ماه بعد متفاوت باشد.
نمره‌ی استدلال فقط یک جنبه است. خلاقیت، مهارت‌های اجتماعی، پشتکار، استعدادهای هنری و ورزشی هیچ‌کدام در این تستها سنجیده نمی‌شوند. کودک را با یک عدد تعریف نکن.
کودکان در هر دوره‌ی سنی با چالش‌ها و مهارت‌های تازه‌ای روبه‌رو می‌شوند. شناخت کلی این مراحل کمک می‌کند انتظار واقع‌بینانه‌تری داشته باشی:
هر کودک با سرعت خودش این مراحل را طی می‌کند. تفاوت‌های کوچک نگران‌کننده نیستند، اما تأخیر یا تغییر ماندگار ارزش بررسی دارد.
کمی ترس و نگرانی بخش طبیعی رشد است و به کودک کمک می‌کند از خطرها دوری کند. نگرانی وقتی ارزش توجه بیشتر دارد که:
چند کاری که والدین می‌توانند انجام دهند:
گوشی، تبلت و تلویزیون بخشی از زندگی امروز کودکان است. نکته‌ی مهم، محتوا و میزان استفاده و اینکه چه چیزی جای آن را می‌گیرد، است. وقت زیاد جلوی صفحه می‌تواند جای خواب، بازی فعال، گفت‌وگو و تعامل با دیگران را بگیرد؛ همان چیزهایی که برای رشد زبان، مهارت‌های اجتماعی و تنظیم هیجان ضروری‌اند. چند پیشنهاد: زمان صفحه را با سن کودک متناسب کن، محتوای مناسب انتخاب کن، تا جای ممکن کنار کودک تماشا کن و درباره‌اش حرف بزنید، و یک ساعت پیش از خواب صفحه‌ها را خاموش کن.
بهتر است با روانشناس کودک، مشاور مدرسه یا پزشک کودک صحبت کنی اگر:
اگر نگران امنیت کودک یا نوجوانت هستی، یا خودت به‌عنوان والد زیر فشار شدیدی هستی، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا صدای مشاور ۱۴۸۰ تماس بگیر. در خطر فوری با ۱۱۵ تماس بگیر.
مدرسه‌ها، پیش‌دبستانی‌ها و مراکز مشاوره می‌توانند این تستها را به‌صورت گروهی و با رضایت والدین اجرا کنند. بخش سرنخ برای مدارس و سازمان‌ها امکان تخصیص آزمون به گروه و دیدن نتایج را می‌دهد.
پاسخ‌ها و کارنامه‌ها در حساب کاربری خودت ذخیره می‌شوند. سرنخ اطلاعات تو و فرزندت را نمی‌فروشد و با کسی به اشتراک نمی‌گذارد. جزئیات در صفحه‌ی حریم خصوصی آمده است.
نه. این تستها ابزار غربالگری و آگاهی والدیناند. تشخیص فقط با ارزیابی حضوری روانشناس یا روانپزشک کودک ممکن است.
برای کودکان خردسال فقط فرم والد. برای کودکان بزرگتر بهتر است هر دو فرم پر شود، چون گزارش والد و کودک هر کدام بخشی از تصویر را نشان میدهند.
تست استدلال غیرکلامی کودک (فرم A و فرم B) برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال طراحی شده و کودک خودش، با همراهی یک بزرگسال، به آن پاسخ می‌دهد. سن مناسب تست ماتریس تصویری کودک را در بخش «مناسب چه کسانی است؟» صفحه‌ی همان تست ببینید. برای خردسالان ۳ تا ۶ ساله، تست اضطراب کودکان پیش‌دبستانی در این دسته هست که والد آن را پر می‌کند. نتیجهی این تستها خودسنجی است، نه تشخیص.
تستهای ماتریس تصویری و استدلال غیرکلامی کودک حدود ۳۰ تا ۳۶ دقیقه وقت میگیرند. بهتر است در زمانی آرام و بدون عجله اجرا شوند.
بله. برای تستهای استدلال بهتر است از فرم موازی استفاده کنی یا چند ماه فاصله بگذاری تا آشنایی با سؤالها روی نتیجه اثر نگذارد.
بله، در حال حاضر رایگاناند و کارنامه بلافاصله بعد از پایان تست نمایش داده میشود.
نگران نشو و نتیجه را با یک روانشناس کودک یا مشاور مدرسه در میان بگذار. اگر نگران امنیت فرزندت هستی، با ۱۲۳ یا ۱۴۸۰ تماس بگیر.